İçeriğe geç

Menü

Berk Akademi
Yorumlar Google yorumları Özel Ders Başvuru Ücretsiz ön görüşme Ana Sayfa

MongoDB’de Projection ile Yalnız İstenen Alanlar Nasıl Getirilir?

mongodb-projection-ile-yalniz-istenen-alanlar
Bu yazıda neler var?
  1. Projection ne işe yarar?
  2. İstenen alanlar 1 ile nasıl seçilir?
  3. Alanlar 0 ile nasıl hariç tutulur?
  4. 1 ve 0 aynı projection içinde kullanılabilir mi?
  5. Projection kullanırken hangi hatalara dikkat edilmeli?

MongoDB projection, find() fonksiyonunun ikinci parametresine bir belge vererek sonuçlarda yalnızca istediğin alanları döndürmeni sağlar. İlk parametre hangi belgelerin eşleşeceğini belirleyen filtredir, ikinci parametre ise eşleşen belgelerden hangi alanların getirileceğini seçer.

Örneğin bir kitap belgesinden yalnızca başlık ve yazar bilgisini almak için projection kullanabilirsin. Bu yaklaşım, özellikle belgelerde kullanılmayan büyük metinler veya çok sayıda alan bulunduğunda uygulamaya taşınan veri miktarını azaltmaya yardımcı olabilir.

Projection ne işe yarar?

Projection, find() sorgusuyla eşleşen belgelerin hangi alanlarının sonuçta yer alacağını sınırlar. MongoDB'de temel kullanım biçimi find(filtre, projection) şeklindedir. İlk bölüm filtre görevi görür, ikinci bölüm ise dönecek alanların seçiminden sorumludur.

db.kitaplar.find(
  { yil: { $gte: 2000 } },
  { baslik: 1, yazar: 1 }
)

Bu sorguda { yil: { $gte: 2000 } } kısmı, yılı 2000 veya daha sonra olan belgeleri seçer. { baslik: 1, yazar: 1 } projection belgesi ise bu belgelerin sonuçlarında baslik ve yazar alanlarının bulunmasını ister. Projection sözdizimi ve alan seçimi hakkında ayrıntılar için MongoDB'nin find() belgelerine bakabilirsin.

SQL kullandıysan projection kavramını yaklaşık olarak SELECT bölümündeki sütun seçimine benzetebilirsin. MongoDB'deki koleksiyon, SQL tablosuna; belge, satıra; alan ise sütuna yaklaşık olarak karşılık gelir. Ancak MongoDB belgeleri iç içe belgeler ve diziler barındırabildiği için yapı her zaman düz satır ve sütun düzeninde kalmaz.

İstenen alanlar 1 ile nasıl seçilir?

İstenen alanlar 1 ile nasıl seçilir?

Bir alanı projection içinde 1 olarak yazdığında MongoDB o alanı sonuçlara dahil eder. Aşağıdaki belgeyi kitaplar koleksiyonunda örnek veri olarak kullanabilirsin:

db.kitaplar.insertOne({
  _id: "kitap-001",
  baslik: "Suç ve Ceza",
  yazar: "Fyodor Dostoyevski",
  yil: 1866,
  yayinevi: {
    adres: "İstanbul"
  },
  kategori: "Roman"
})

Önce filtre ile bu belgeyi seçip projection bölümünde yalnızca baslik ve yazar alanlarını isteyelim:

db.kitaplar.find(
  { _id: "kitap-001" },
  { baslik: 1, yazar: 1 }
)

Bu sorguda ilk belge yalnızca kimliğiyle seçilir. İkinci belgede ise dönecek alanlar belirtilir:

{
  _id: 'kitap-001',
  baslik: 'Suç ve Ceza',
  yazar: 'Fyodor Dostoyevski'
}

_id alanı projection içinde ayrıca kapatılmadığı sürece sonuçlarda varsayılan olarak yer alır. Kimliği de gizlemek için aynı seçime _id: 0 ekleyebilirsin:

db.kitaplar.find(
  { _id: "kitap-001" },
  { baslik: 1, yazar: 1, _id: 0 }
)
{
  baslik: 'Suç ve Ceza',
  yazar: 'Fyodor Dostoyevski'
}

İç içe bir alanı seçerken nokta gösterimini kullanabilirsin. yayinevi.adres ifadesi, yayinevi belgesinin içindeki adres alanını belirtir:

db.kitaplar.find(
  { _id: "kitap-001" },
  { baslik: 1, "yayinevi.adres": 1, _id: 0 }
)
{
  baslik: 'Suç ve Ceza',
  yayinevi: {
    adres: 'İstanbul'
  }
}

Burada filtre ve projection görevlerini ayrı ayrı düşünmek yararlıdır. Filtre, hangi belge üzerinde çalışılacağını belirler; projection ise o belgenin hangi bölümlerinin döndürüleceğini düzenler. Örnekleri kendi mongosh ortamında çalıştırarak alan adlarını, iç içe belge yapısını ve sonuçların biçimini doğrulayabilirsin.

Alanlar 0 ile nasıl hariç tutulur?

Alanlar 0 ile nasıl hariç tutulur?

Bir alanı projection belgesinde 0 olarak belirtirsen MongoDB o alanı sonuçtan çıkarır ve belirtilmeyen diğer alanları döndürür. Bu yaklaşım, yalnızca birkaç alanı dışarıda bırakmak istediğin durumlarda kullanışlıdır. Ayrıntılar için MongoDB’nin find() belgelerine başvurabilirsin.

Aşağıdaki sorguda filtre belgesi, başlığı “MongoDB Temelleri” olan belgeyi arar. İkinci parametredeki projection belgesi ise yil alanını sonuçtan çıkarır:

db.kitaplar.find(
  { baslik: "MongoDB Temelleri" },
  { yil: 0 }
)

Örneği mongosh içinde çalıştırdığında, veri belgesi aşağıdaki alanlara sahipse yil dışındaki alanlar döner:

{
  _id: 1,
  baslik: "MongoDB Temelleri",
  yazar: "Ayşe Demir",
  kategori: "Veri Tabanı"
}

Burada baslik, yazar, kategori ve varsayılan olarak _id sonuçta kalır. yil alanı ise projection belgesinde 0 ile belirtildiği için gösterilmez.

Alanları 1 ile dahil etme yaklaşımında hangi alanların döneceğini tek tek yazarsın. Örneğin { baslik: 1, yazar: 1 } yalnızca bu alanları ve varsayılan olarak _id alanını getirir. Hariç tutma yaklaşımında ise yalnızca çıkarılacak alanları yazarsın; belgedeki diğer alanlar sonuçta kalır. Bu nedenle belgeye ileride yeni alanlar eklenirse, hariç tutma sorgusu bu alanları ayrıca belirtmeden döndürebilir.

1 ve 0 aynı projection içinde kullanılabilir mi?

Genel olarak bir projection içinde alanları 1 ile dahil ederken başka alanları 0 ile hariç tutamazsın. MongoDB, projection belgesinin dahil etme veya hariç tutma yaklaşımından biriyle kurulmasını bekler. İstisna olarak _id alanı, dahil etme projection’ında 0 ile gizlenebilir.

Örneğin aşağıdaki kullanımda baslik dahil edilirken yil hariç tutulmaya çalışılır:

db.kitaplar.find(
  { kategori: "Veri Tabanı" },
  { baslik: 1, yil: 0 }
)

Burada ilk nesne filtre belgesidir ve hangi belgelerin aranacağını belirler. İkinci nesne projection belgesidir. Karışık kullanım ikinci nesnede yapıldığı için sorgu, geçerli bir projection olarak kabul edilmez ve MongoDB hata döndürür.

Alan dahil ederken yalnızca _id alanını ayrıca gizleyebilirsin:

db.kitaplar.find(
  { kategori: "Veri Tabanı" },
  { baslik: 1, yazar: 1, _id: 0 }
)

Bu sorgu geçerlidir ve sonuç belgelerinde baslik ile yazar alanlarını bırakırken _id alanını da çıkarır. Bunun dışındaki alanlarda aynı projection içinde 1 ve 0 değerlerini karıştırmamak, sorgunun hangi alanları döndüreceğini daha kolay takip etmeni sağlar.

Projection kullanırken hangi hatalara dikkat edilmeli?

Projection belgesinin filtre belgesiyle karıştırılması sık görülen bir hatadır. find() içinde ilk parametre hangi belgelerin bulunacağını, ikinci parametre ise bulunan belgelerden hangi alanların döneceğini belirler. Bu nedenle { ad: 1, email: 1 } ifadesini ilk parametreye yazmak alan seçmez, değeri 1 olan belgeleri arar.

db.kullanicilar.find(
  {},
  { ad: 1, email: 1, _id: 0 }
)

Bu sorguyu mongosh üzerinde çalıştırıp dönen belgelerde yalnızca istenen alanların bulunduğunu kontrol edebilirsin. _id alanı ayrıca belirtilmediğinde projection sonucuna dâhil edilir. Kimlik alanını görmek istemiyorsan _id: 0 ifadesini açıkça yazmalısın.

İç içe belgelerde alan yolunu nokta gösterimiyle doğru kurmak gerekir. Örneğin şehir bilgisi profil belgesinin içindeyse alan adı "profil.sehir" şeklinde yazılır. Yolun bir bölümünü yanlış yazmak çoğu durumda sorguyu durdurmaz, ancak beklediğin alanın sonuçta görünmemesine yol açabilir. MongoDB, iç içe alanlara erişimde nokta gösterimini destekler.

  • Filtreyi ilk, projection belgesini ikinci parametreye yaz.
  • _id alanının varsayılan olarak döndüğünü kontrol et.
  • İç içe alanlarda belge yolunu ve nokta kullanımını gözden geçir.
  • Projection ile yalnızca dönen alanları azaltırsın; erişim kontrolü ve hassas veri yönetimi ayrıca uygulanmalıdır.

Parola gibi hassas alanları sonuçtan çıkarmak yararlı bir uygulamadır, ancak projection tek başına güvenlik önlemi sayılmamalıdır. Veriye kimin erişebildiği, uygulamanın hangi alanları istemciye gönderdiği ve hassas bilgilerin nasıl saklandığı birlikte değerlendirilmelidir.

Bu içerik aradığın cevabı verdi mi?
Yanıtın, hangi yazıları geliştirmemiz gerektiğini anlamamıza yardımcı olur.
Bu içeriğin üretilmesinde yapay zeka araçlarından destek alınmıştır.

Bu konudan sonra ne okuyabilirsin?

Tüm yazılar

İlgili Eğitimler

Berk Keskin, yazılım geliştirici ve eğitmen
Yazar

Berk Keskin Kimdir?

Yazılıma 12 yaşında başladı; İzmir Ekonomi Üniversitesi'ni bölüm birincisi ve yüksek şeref öğrencisi olarak tamamladı. Bugün yalnızca eğitim vermekle kalmıyor, sektörde aktif olarak yazılım projeleri geliştiriyor ve gerçek dünya deneyimini birebir derslerine taşıyor. Ezberden uzak, mühendislik zihniyetini merkeze alan sürdürülebilir öğrenme sistemleri tasarlayarak sorgulayan, üreten ve problem çözebilen yeni nesil yazılımcılar yetiştiriyor.

Sektörel Deneyim & Projeler

  • Ticarify Entegrasyon Yazılım logosu CEO Ticarify Entegrasyon YazılımPazaryerleri ve e-ticaret sitelerine otomatik e-fatura kesimi, sipariş ve kargo takibi hizmetleri sunan e-Dönüşüm platformunun API mimarisini ve yazılım ekibini yönetmektedir.
  • Benim Düğünüm logosu CEO Benim DüğünümDijital etkinlik ve anı paylaşım platformu.
  • Siberdizayn logosu Yazılım Ekibi Lideri SiberdizaynYüksek anlık oyuncu trafiğine sahip oyun kontrol panelleri ve sunucu altyapıları geliştiren yazılım ekibine liderlik etmektedir.
  • MEDYOGRAFYA 360° Dijital Çözümler logosu Dijital Strateji Lideri MEDYOGRAFYA 360° Dijital ÇözümlerŞirketlerin dijital çözümlerde uzun vadede nasıl ilerleyeceğini planlamasına ve dijital dönüşüm süreçlerini yönetmesine destek olmaktadır.
  • İzmir Ekonomi Üniversitesi logosu Danışma Kurulu Üyesi İzmir Ekonomi ÜniversitesiMezun olduğu üniversitesinde, Bilgisayar Programcılığı bölümünün akademik müfredatını güncel sektör ihtiyaçlarına göre şekillendirmek adına Danışma Kurulu'nda görev almaktadır.
WhatsApp Hemen Ara