Scratch’te sor ve bekle bloğu, projene kullanıcıdan bilgi almayı öğretir. Bu blok ekranda bir soru gösterir, kullanıcı yanıtını yazana kadar programı bekletir ve verilen yanıtı daha sonra yanıt bloğuyla kullanmana izin verir.
Bu yapı sayesinde bir karakter ad sorabilir, bir bilgi yarışmasında cevap alabilir ya da kullanıcının yazdığı metne göre farklı tepkiler verebilir.
Sor ve bekle bloğu nasıl çalışır?
Sor ve bekle bloğu, kullanıcıya bir soru yöneltir ve yanıt tamamlanana kadar altındaki blokları çalıştırmaz. Scratch’in Türkçe editöründe bu blok Algılama kategorisinde, “%1 diye sor ve bekle” adıyla bulunur. Soru işareti yerine kendi metnini yazabilirsin.
Program çalışırken karakterin yanında bir konuşma balonu ve yazı yazılabilen bir alan görünür. Kullanıcı yanıtını yazıp Enter tuşuna bastığında veya onay işaretini seçtiğinde program devam eder. Yazılan metin, yine Algılama kategorisinde bulunan yanıt bloğunda tutulur.
Örneğin aşağıdaki blok diziliminde Scratch önce “Adın ne?” sorusunu gösterir. Kullanıcı yazıp onaylayana kadar sonraki blok çalışmaz.
yeşil bayrağa tıklandığında
sor [Adın ne?] diye sor ve bekle
de (yanıt)
Buradaki yeşil bayrağa tıklandığında bloğu, yeşil bayrağa basıldığında programın başlamasını sağlar. Bu blok bir olay bloğudur ve diğer blokların bağlanacağı başlangıç noktasını oluşturur. Yeşil bayrak, Scratch projesini çalıştırmak için kullanılan başlatma düğmesidir.
De bloğu ise karakterin bir konuşma balonuyla metin göstermesini sağlar. Parantez içindeki yanıt bloğu, kullanıcının en son yazdığı cevabı getirir. Kullanıcı “Deniz” yazarsa karakter de “Deniz” der. Bu nedenle sor ve bekle bloğundan sonra yanıt bloğunu kullanarak alınan bilgiyi ekranda gösterebilirsin.
Kediye adını sorup selam söylet

Kedinin kullanıcıdan adını alıp kişiye özel bir selam vermesi için sor ve bekle bloğundan sonra birleştir bloğunu kullanabilirsin. Birleştir bloğu, iki metni tek bir metin hâline getirir. İlk bölüme “Merhaba ” yazılır, ikinci bölüme ise kullanıcının yanıtı yerleştirilir.
Blokları şu sırayla yerleştir:
- Olaylar kategorisinden yeşil bayrağa tıklandığında bloğunu al.
- Algılama kategorisinden “Adın ne?” diye sor ve bekle bloğunu altına bağla.
- Görünüm kategorisinden de bloğunu sor ve bekle bloğunun altına yerleştir.
- İşlemler kategorisinden birleştir bloğunu alıp de bloğunun metin alanına yerleştir.
- Birleştir bloğunun ilk alanına “Merhaba ” yaz.
- İkinci alana Algılama kategorisindeki yanıt bloğunu sürükle.
Son yapı iç içe geçmiş biçimde şöyle görünür:
yeşil bayrağa tıklandığında
sor [Adın ne?] diye sor ve bekle
de (birleştir [Merhaba ] (yanıt))
Projeyi çalıştırıp ad alanına Deniz yazdığında kedi, “Merhaba Deniz” mesajını gösterir. Burada program önce cevabı alır, ardından birleştir bloğuyla sabit metni ve yanıtı yan yana getirir, son olarak de bloğuyla oluşan cümleyi söyler.
Cevabı kontrol et ve sonraki soru için sakla

Scratch’te bir yanıtı kontrol etmek için yanıt bloğunu, = karşılaştırma bloğuyla birlikte kullanabilirsin. yanıt bloğu, kullanıcının son soruya yazdığı cevabı getirir. eğer... ise bloğu koşul doğru olduğunda içindeki kodları çalıştırır; eğer... ise değilse bloğu ise doğru ve yanlış durumlar için iki ayrı yol oluşturur.
yeşil bayrak tıklandığında
En sevdiğin renk nedir? diye sor ve bekle
eğer <(yanıt) = [mavi]> ise
[Mavi güzel seçim!] de
değilse
[Farklı bir renk seçtin.] de
Kullanıcı mavi yazarsa eşitlik koşulu doğru olur ve ilk mesaj söylenir. Kullanıcı başka bir yanıt girerse program değilse bölümündeki mesajı çalıştırır. Bu yapı, basit bir soru cevap ekranının yanı sıra doğru cevap kontrolü ve seçimli hikâyeler için de kullanılabilir.
yanıt bloğu her yeni diye sor ve bekle bloğundan sonra güncellenir. Bu nedenle ilk cevabı daha sonra kullanacaksan, ikinci soruyu sormadan önce ilk cevabı bir değişkene aktarmalısın. Değişken, bir bilgiyi geçici olarak saklayan kutu gibi çalışır. Değişkenler bölümünden İlk Cevap adında bir değişken oluşturup şu sırayı kurabilirsin:
Adın ne? diye sor ve bekle
İlk Cevap i (yanıt) yap
En sevdiğin ders nedir? diye sor ve bekle
İkinci Cevap i (yanıt) yap
(İlk Cevap) de
(İkinci Cevap) de
Burada İlk Cevap i (yanıt) yap bloğu, o anda yanıt içinde bulunan bilgiyi İlk Cevap değişkenine kaydeder. İkinci soru sorulduğunda yanıt artık yeni cevabı gösterir. İlk cevap değişkene aktarılmadıysa, daha sonra yalnızca ikinci cevaba ulaşabilirsin.
Metinleri karşılaştırırken yazım biçimine dikkat etmelisin. Scratch’in metin eşitliği büyük ve küçük harfleri aynı kabul eder, bu nedenle Ankara ile ankara eşleşir. Başta veya sonda bulunan boşluklar ise metnin parçası olarak değerlendirilir; Ankara ile başında boşluk bulunan Ankara aynı kabul edilmez. Harf eksikliği, fazlalığı ya da farklı yazım da eşleşmeyi engeller. Bu yüzden bilgi yarışması gibi projelerde kabul edilecek cevapları kısa ve açık belirlemek, gereksiz yazım farklarını azaltır.
Sayı içeren cevaplarla işlem ve karşılaştırma yap
Kullanıcının yazdığı sayı içeren yanıtı matematik işlemlerinde kullanabilirsin. Yanıt kutusuna girilen değer metin olarak alınır; ancak + toplama bloğuna yerleştirildiğinde sayı olarak okunabilen bir giriş matematiksel işlemde kullanılabilir.
Bir sayı yaz: diye sor ve bekle
(yanıt + 5) de
Kullanıcı 8 yazarsa kukla 13 değerini söyler. Buradaki + bloğu iki girdiyi toplar. Sabit bir sayı yerine yanıt bloğunu kullandığın için kullanıcı farklı bir sayı girdiğinde sonuç da değişir.
Yanıtı bir koşul içinde karşılaştırmak için > büyüktür bloğunu kullanabilirsin. Bu blok, ilk değerin ikinci değerden büyük olup olmadığını kontrol eder.
Bir sayı yaz: diye sor ve bekle
eğer <(yanıt) > (10)> ise
[10'dan büyük bir sayı yazdın.] de
değilse
[10 veya daha küçük bir sayı yazdın.] de
Kullanıcı 12 yazarsa ilk bölüm çalışır ve “10’dan büyük bir sayı yazdın.” mesajı görünür. Kullanıcı 7 yazarsa koşul doğru olmadığı için değilse bölümündeki mesaj çalışır. Aynı yöntemle < küçüktür ve = eşitlik bloklarını kullanarak farklı sayı kontrolleri de kurabilirsin.
Üç soruluk puanlı bilgi yarışması hazırla
Üç soruluk bir bilgi yarışması için önce puanı sıfırlayan başlangıç akışını kur, ardından her soruyu diye sor ve bekle bloğuyla sorup yanıtı kontrol et. Doğru yanıt verildiğinde puanı artırabilir, üçüncü sorudan sonra toplam puanı kuklaya söyletebilirsin.
Önce Veri kategorisinden puan adında bir değişken oluştur. yeşil bayrak tıklandığında bloğu, kodun oyun başladığında çalışmasını sağlar. Hemen altına puanı 0 yap bloğunu yerleştir. Böylece her yeni oyunda önceki puan korunmaz.
diye sor ve bekle bloğu soruyu gösterir ve oyuncunun yanıt yazmasını bekler. Oyuncunun yazdığı bilgi, Algılama kategorisindeki yanıt bloğunda tutulur. Bu yanıtı, Koşullar kategorisindeki eğer... ise bloğunun altıgen boşluğuna yerleştireceğin eşittir bloğuyla karşılaştırabilirsin.
yeşil bayrak tıklandığında
puanı 0 yap
[Türkiye'nin başkenti neresidir?] diye sor ve bekle
eğer <(yanıt) = [Ankara]> ise
puanı 1 artır
[Güneş'e en yakın gezegen hangisidir?] diye sor ve bekle
eğer <(yanıt) = [Merkür]> ise
puanı 1 artır
[5 çarpı 4 kaçtır?] diye sor ve bekle
eğer <(yanıt) = [20]> ise
puanı 1 artır
[Üç soru bitti. Puanın:] ve (puan) de
Burada puanı 1 artır bloğu, doğru cevap geldiğinde mevcut puana bir ekler. Son satırdaki de bloğunun içine metin ile puan değişkenini birlikte yerleştirerek oyuncuya toplam sonucu gösterebilirsin. Üç soruya da doğru yanıt veren oyuncunun puanı 3 olur. İlk iki soruya doğru, son soruya yanlış yanıt veren oyuncunun puanı ise 2 olarak gösterilir.
Yarışmayı denerken şu noktaları kontrol et:
- İlk yanıtı daha sonra kullanacaksan, ikinci soruyu sormadan önce onu ayrı bir değişkene kaydet.
- Kontrol bloklarında cevapların yazımını ve doğru yanıtları aynı anlamda belirle.
- Yeni oyun başlarken puanı 0 yap bloğunun çalıştığından emin ol.
- Her sorunun kontrolünü kendi eğer... ise bloğunun içine yerleştir.
Sık Sorulan Sorular
Scratch’te ikinci soru sorulunca ilk cevaba ne olur?
İkinci soru sorulduğunda yanıt bloğunda yeni cevap görünür ve ilk cevap ayrıca saklanmadıysa doğrudan kullanılamaz. İlk cevabı korumak için onu ikinci sorudan önce ayrı bir değişkene aktarabilirsin.
Scratch’te verilen cevapta büyük küçük harf farkı önemli midir?
yanıt = doğru cevap karşılaştırmasında büyük ve küçük harf farkı genellikle sonucu değiştirmez. Örneğin Ankara, ANKARA ve ankara yazımları eşit kabul edilebilir, ancak kelimenin yanlış yazılması yine yanlış sonuç verebilir.
Scratch’te cevap bloğundaki sayı ile toplama yapılabilir mi?
Sayısal bir yanıt verildiyse, yanıt bloğunu toplama bloğunun içine yerleştirerek işlem yapabilirsin. Örneğin oyuncu 7 yazdıysa yanıt + 5 işlemi 12 sonucunu verir.
Bu yapıyla soruları, yanıt kontrollerini ve puan akışını düzenli biçimde birleştirerek kendi Scratch bilgi yarışmanı oluşturabilirsin.