micro:bit ile pusula yapmak için kartın pusula sensöründen yön açısını okur, bu açıyı koşullarla belirli yön aralıklarıyla karşılaştırır ve uygun yön harfini LED ekranda gösterirsin. Kalibrasyon ise sensörün bulunduğu ortama göre ölçümünü ayarlamasına yardımcı olur.
Bu süreçte micro:bit, sıradan bir pusuladaki iğne gibi manyetik kuzeyi referans alır. Ancak iğne kullanmak yerine manyetik alanı algılayan elektronik bir sensörden yararlanır ve sonucu derece cinsinden programa aktarır.
micro:bit ile pusula nasıl çalışır?
micro:bit ile pusula, kart üzerindeki manyetometrenin Dünya’nın manyetik alanını ölçmesi ve bu ölçümün yön açısına dönüştürülmesiyle çalışır. Manyetometreyi, çevresindeki görünmez manyetik etkileri algılayan küçük bir sensör gibi düşünebilirsin. Bu sensör, kartın hangi yöne baktığını anlamak için kullanılır.
Gündelik bir pusulada mıknatıslı iğne manyetik kuzeye doğru yönelir. micro:bit ise manyetik alanla ilgili ölçümleri sayısal bir değere çevirir. MakeCode içindeki pusula yönü (°) bloğu bu yön açısını derece olarak verir. Değer, manyetik kuzey çevresinde 0 derece kabul edilerek 0 ile 359 arasında değişir.
Programın temel akışı üç adımdan oluşur. Önce yön açısı okunur, ardından açı bir veya daha fazla koşulla karşılaştırılır. Son adımda da koşula uygun yön harfi LED ekranda gösterilir. MakeCode pusula referansında da benzer biçimde açı okunarak yön bilgisi oluşturulur.
Açıyı önce ekranda görmek için aşağıdaki kısa MakeCode JavaScript örneğini kullanabilirsin:
let derece = 0
basic.forever(function () {
derece = input.compassHeading()
basic.showNumber(derece)
basic.pause(500)
})
Bu programda input.compassHeading() pusula açısını okur ve değer derece değişkenine aktarılır. micro:bit’i çevirdikçe LED ekranda farklı bir derece değeri görürsün. Sonraki adım, bu sayıları kuzey, doğu, güney ve batı olarak sınıflandırmaktır.
Kalibrasyon da bu sürecin önemli bir parçasıdır. Bir teraziyi kullanmadan önce düz bir zemine koyup ayarlamak nasıl ölçümün daha anlamlı olmasına yardımcı oluyorsa, pusula kalibrasyonu da manyetometrenin bulunduğu ortamı dikkate almasına yardımcı olur. İlk kullanım sırasında micro:bit ekranında TILT TO FILL SCREEN mesajı görünür. Kartı yatay tutup farklı yönlere yavaşça eğerek LED ekranın tamamını doldurman istenir.
Pusula dereceleri yönlere nasıl karşılık gelir?

Yön açısını dört ana yöne ayırmak için 0-359 derece aralığını dört bölgeye bölebilirsin. Kuzey, 0 derecenin çevresinde bulunduğu için aralığın başında ve sonunda iki parçaya ayrılır.
| Yön | Derece koşulu | Ekranda gösterilecek harf |
|---|---|---|
| Kuzey | 315 veya üzeri ya da 45’ten küçük | K |
| Doğu | 45 dahil, 135 hariç | D |
| Güney | 135 dahil, 225 hariç | G |
| Batı | 225 dahil, 315 hariç | B |
Bu dağılımda 45 derece doğuya, 135 derece güneye, 225 derece batıya ve 315 derece kuzeye atanır. Böylece sınır değerleri iki farklı yöne birden girmez. Örneğin açı tam 135 olduğunda program güney harfini gösterir; açı 134 olduğunda ise doğu aralığında kalır.
Bu koşulları MakeCode’da eğer, yoksa eğer ve karşılaştırma bloklarıyla kurabilirsin. 0 derece ve 359 derece kuzey kabul edilir, çünkü ikisi de kuzey yönünün çevresindeki bölgededir. micro:bit pusula projesinde yön açısının manyetik kuzeye göre derece olarak okunması ve bu değerin yön bilgisine dönüştürülmesi gösterilir.
MakeCode bloklarıyla yön harfleri nasıl gösterilir?

Pusuladan okunan dereceyi bir değişkende saklayıp koşullarla karşılaştırarak ekranda yön harflerini gösterebilirsin. Program K ile kuzeyi, D ile doğuyu, G ile güneyi ve B ile batıyı gösterecek.
- MakeCode'da
yonadında bir değişken oluştur. Sürekli çalışan döngünün içine bu değişkene pusula yönü değerini atayan bir blok yerleştir. - Ardından bir koşul yapısı ekle. Kuzey için
yon < 45veyon >= 315karşılaştırmalarını VEYA ile birleştir. Koşul sağlandığında ekranda K harfini göster. - Sonraki dallarda sırasıyla
yon < 135için D,yon < 225için G göster. Bu koşulların hiçbiri sağlanmazsa B göster.
Kuzey kontrolünde VEYA kullanılır çünkü kuzey, derece ölçeğinin hem başlangıcına hem de sonuna yakındır. Örneğin 20 ve 315 derece kuzey aralığına girerken 45 derece doğu aralığının başlangıcıdır.
Aynı programı MakeCode'un JavaScript görünümünde de kurabilirsin. Pusula değeri input.compassHeading() ile okunur, harfler basic.showString() ile gösterilir.
let yon = 0
basic.forever(function () {
yon = input.compassHeading()
if (yon < 45 || yon >= 315) {
basic.showString("K")
} else if (yon < 135) {
basic.showString("D")
} else if (yon < 225) {
basic.showString("G")
} else {
basic.showString("B")
}
})
Beklenen sonuç: Okunan değer 20 dereceyse K, 45 dereceyse D, 315 dereceyse K gösterilir. Sonraki koşullarda alt sınırı tekrar yazmak gerekmez; örneğin doğu kontrolüne yalnızca kuzey koşulunu geçemeyen değerler ulaşır.
Pusula sensörü nasıl kalibre edilir?
Pusulayı ilk kez kullandığında program sensörden yön okumaya çalışırken kalibrasyon başlayabilir. Kalibrasyon sırasında micro:bit'i yatay tutup yavaşça farklı yönlere eğerek ekrandaki ışıkları doldurursun.
Ekranda TILT TO FILL SCREEN mesajı kayar; bu ifade, ekranı doldurmak için kartı eğmen gerektiğini anlatır. Işıklar doldurulduktan sonra kalibrasyon tamamlanır ve program çalışmaya devam eder.
Kalibrasyonu pusulayı kullanacağın ortamda yapmaya çalış. Örneğin metal bir masanın üzerinde kalibrasyon yapmak, manyetik alan ölçümünü etkileyebilir; kartı masadan uzaklaştırıp elinde tutman daha uygun olabilir.
Yanlış yön gösteriyorsa neleri kontrol edebilirsin?
micro:bit yanlış yön gösteriyorsa önce kalibrasyonu, ardından kartın duruşunu ve çevresindeki manyetik etkileri kontrol et. Sorun donanımdan önce ölçüm koşullarında veya derece aralıklarını karşılaştıran bloklarda olabilir.
- Kalibrasyonun tamamlandığından emin ol. Pusula ilk kez çalışırken ekranda LED'leri doldurmanı isteyen bir yönlendirme görünür. micro:bit'i yatay tutarak yavaşça farklı yönlere eğ ve ekrandaki şeklin tamamlanmasını bekle. İşlem bitmeden alınan değerler güvenilir olmayabilir.
- Kartı düz tutarak tekrar ölç. LED ekranı yukarı bakacak şekilde micro:bit'i yatay konuma getir. Ölçmek istediğin yönü kartın üst kenarıyla göster ve kartı çevirirken eğmemeye çalış. Eğik veya hareket hâlindeki kartta değerler kararsız görünebilir.
- Yakındaki mıknatısları ve metal nesneleri uzaklaştır. Manyetometre çevredeki manyetik alanı algıladığı için mıknatıs, hoparlör, metal masa veya bazı metal parçalar ölçümü etkileyebilir. Bu etki nesnenin malzemesine, uzaklığına ve bulunduğun ortama göre değişebileceğinden kalibrasyonu kullanacağın yerde yapıp ölçümü aynı koşullarda tekrarla.
- Kuzey koşulundaki VEYA işlemini incele. MakeCode'da pusula yönü (°) değerini bir değişkene aktarırken kuzey için iki koşul gerekir: değer 45 dereceden küçük veya 315 dereceden büyük olmalıdır. 0 derece ile 360 derece aynı yönü gösterdiği için kuzey, derece çemberinin iki ucunda yer alır.
- Sınır değerlerini kontrol et. 45, 135, 225 ve 315 gibi sınırları hangi koşulda kullandığını incele. Bir aralıkta küçük, diğerinde büyük karşılaştırması yapılmazsa bazı dereceler hiçbir yöne girmeyebilir veya iki koşul aynı anda çalışabilir.
MakeCode'da yeniden kalibrasyon başlatmak için Giriş kategorisindeki pusulayı kalibre et bloğunu kullanabilirsin. Bu bloğu bir düğmeye, örneğin A+B basılmasına bağlamak, ölçüm ortamı değiştiğinde denemeyi kolaylaştırır.
Sık Sorulan Sorular
Pusula programında kuzey için neden iki derece aralığı kullanılır?
Kuzey için iki derece aralığı kullanılır, çünkü pusula 0 dereceyi kuzey kabul eder ve tam turun sonunda 359 dereceye kadar ilerler. Bu nedenle 0-44 ile 316-359 aralıkları birlikte kuzeyi temsil eder; programda bunları bağlamak için VEYA işlemi kullanılır.
micro:bit pusulasını her kullanımda yeniden kalibre etmek gerekir mi?
micro:bit pusulasını her açılışta yeniden kalibre etmek gerekmez; kalibrasyon bilgisi uygun durumlarda korunabilir. Yeni bir program yüklediğinde, ölçüm ortamı değiştiğinde veya yakında mıknatıs bulunduğunda değerler sapıyorsa kalibrasyonu yeniden başlatıp sonucu tekrar kontrol edebilirsin.
Bu kontrolleri sırayla uyguladığında sorunun kalibrasyondan, kartın duruşundan, çevredeki manyetik etkilerden veya derece koşullarından kaynaklanıp kaynaklanmadığını daha kolay ayırt edebilirsin.